Đồng (Copper - Cu)

Trong cơ thể có tổng cộng khoảng 100mg đồng, được tìm thấy dưới nhiều dạng hợp chất khác nhau trong nhiều loại tế bào và mô.

Vai trò

Đồng hiện diện trong một số loại enzyme tham gia vào các phản ứng oxy hóa khử và tổng hợp vật chất trong tế bào. Các enzyme có sự tham gia của đồng bao gồm:
- Ceruloplasmin: Chuyển sắt hóa trị 2 thành sắt hóa trị 3 để cung cấp cho quá trình tổng hợp hemoglobin.
- Supperoxide Dismutase: Hai nguyên tử đồng và một nguyên tử kẽm tham gia trong một hợp chất có tác dụng chống lại các gốc tự do.
- Lysyl oxidase: Tham gia tổng hợp collagen và có vai trò trong chữa lành vết thương, hình thành sẹo.
- Cytochrome C Oxydase: Tham gia quá trình chuyển hóa để giải phóng năng lượng.

Nhu cầu

Nhu cầu đồng vào khoảng 900mcg mỗi ngày (Theo RDA của Hoa Kỳ). Nhu cầu khuyến nghị tại Việt Nam chưa được thiết lập.

Nguồn cung cấp

Thực phẩm cung cấp chất đồng nhiều nhất là hải sản có vỏ, hạt dẻ, ngũ cốc thô, các loại hạt, nước khoáng... Tỷ lệ hấp thu dồng từ thức ăn và khoảng 50%.

Đặc điểm liên quan đến bệnh lý

Thiếu đồng do thiếu cung cấp thường ít do nhu cầu thấp và sự hấp thu đồng không khó khăn, nên chỉ gặp ở những trẻ sinh non nhẹ cân và trẻ suy dinh dưỡng nặng. Chế độ ăn nhiều Vitamin C cũng làm giảm hấp thu đồng. Thiếu đồng có thể là nguyên nhân gây thiếu máu hoặc các bất thường khác của xương. Các nghiên cứu trên vật thí nghiệm cho thấy thiếu đồng có thể làm tăng cholesterol máu và tăng xơ hóa mạch máu.

Bệnh thiếu đồng Menkes là một bệnh bẩm sinh, quá trình hấp thu đồng tại ruột bình thường, nhưng do cơ thể không thể sử dụng đồng (có thể liên quan đến sự bất thường của các thụ thể nhận đồng trên màng tế bào). Trẻ sinh ra thường có tật bẩm sinh ở mắt và kém tăng trưởng trong bào thai, đặc biệt sợi tóc không tròn như bình thường mà dẹp và xoắn

Thừa đồng có biểu hiện cấp tính không đặc hiệu như nôn ói, tiêu chảy... Thừa đồng kéo dài có thể dẫn đến tổn thương gan do ứ đọng đồng trong các tế bào gan.

Trong bệnh thừa đồng bẩm sinh Wilson, có hiện tượng gia tăng lượng đồng trong các tế bào thần kinh. Trẻ sinh ra có dị tật bẩm sinh tay chân làm biến dạng cơ thể và vòng Keyers đặc hiệu ở mắt.


Tài liệu tham khảo
1) Dinh dưỡng học - Nhà xuất bản Y học 2011