Dinh dưỡng cho người bệnh đái tháo đường

Dinh dưỡng có vai trò rất quan trọng đối với bệnh nhân đái tháo đường, đặc biệt là đái tháo đường típ 2. Một chế độ dinh dưỡng và vận động hợp lý có thể kiểm soát tốt đường huyết mà không cần dùng thuốc hoặc giảm liều thuốc đang sử dụng và giảm các biến chứng do đái tháo đường gây ra.

Nên ăn

Nên ăn nhiều loại thực phẩm, từ 15 đến 20 loại để cơ thể nhận đủ các chất dinh dưỡng
Nên ăn nhiều bữa trong ngày để không làm tăng đường máu quá nhiều sau khi ăn và hạ đường máu quá nhanh lúc xa bữa ăn. Ăn 3 bữa chính và 1 đến 2 bữa ăn phụ.
Nên dùng thực phẩm ít gây tăng đường máu: Gạo lức, đậu đỗ, rau xanh, củ quả, trái cây ít ngọt.
Nên ăn thịt nạc, cá nạc, đậu hũ, yaourt, sữa (không béo, không đường)

Giảm ăn

Giảm ăn các loại thực phẩm gây tăng đường máu: Bánh kẹo, kem, chè, trái cây ngọt...
Giảm ăn các thực phẩm nhiều chất béo gây tăng mỡ máu: Da, lòng đỏ trứng, phủ tạng (gan, tim, thận...), thức ăn chiên xào...
Giảm ăn mặn và các thực phẩm chế biến sẵn chứa nhiều muối để phòng ngừa tăng huyết áp: Mì gói, chả lụa, mắm, khô, tương, chao...
Giảm uống rượu, bia, nước ngọt, nước ép trái cây ngọt.

Chỉ số đường huyết của thực phẩm

Chỉ số đường huyết (Glycemic Index - GI) là chỉ số chỉ mức độ tăng đường huyết sau khi ăn các thực phẩm giàu chất bột đường
Có 4 nhóm chỉ số đường huyết:
Rất thấp: < 40
thấp: Từ 40 - 55
Trung bình: 56 - 69
Cao: ≥ 70
Người bệnh đái tháo đường nên:
Sử dụng thực phẩm có chỉ số đường huyết thấp
Hạn chế sử dụng thực phẩm có chỉ số đường huyết cao

Vận động thể chất

Vận động sẽ tăng sử dụng năng lượng, chất béo, chất bột đường, giúp ổn định đường huyết, giảm mỡ máu và giảm cân
Vận động giúp cải thiện chức năng tim phổi, phòng ngừa teo cơ ở người lớn tuổi
Vận động tạo cảm giác khỏe khoắn, giảm lo lắng, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống
Nên vận động thường xuyên 3-5 ngày trong tuần, lúc nào cũng vận động, một mình cũng vận động
Nên vận động ở mức độ nhẹ và trung bình, kéo dài từ 20-30 phút mỗi ngày
Nên vận động cùng với bạn bè, người thân để được giúp đỡ khi cần thiết
Có thể vận động với loại hình mình yêu thích nhưng phải phù hợp với tuổi tác và sức khỏe. Tốt nhất là nên gặp bác sĩ chuyên khoa để được tư vấn.
Đi bộ, đạp xe, bơi lội, dưỡng sinh... là những môn thể dục thích hợp với người đái tháo đường.
Tập thói quen vận động nhẹ nhàng sau bữa ăn giúp hạ đường huyết.

Lưu ý:

Nên mang theo thức ăn có đường để đề phòng hạ đường huyết trong thời gian vận động
Thời gian tốt nhất để vận động là khoảng 3 - 4 giờ sau khi ăn. Tránh vận động lúc bụng đói
Bệnh nhân đái tháo đường có biến chứng nên hạn chế vận động

Khi nào không được vận động?

Đường huyết < 70 mg/dL < 3.9 mmol/l)
Có ceton trong nước tiểu và đường huyết > 250 mg/dL (> 13.9 mmol/l)
Không có ceton trong nước tiểu nhưng có đường huyết:
> 300 mg/dL (> 16.7 mmol/l) ở đái tháo đường típ 1
> 400 mg/dL (> 22.2 mmol/l) ở đái tháo đường típ 2
Khi nghỉ ngơi mà có cơn đau thắt ngực.


Tài liệu tham khảo
1) Thực đơn cho người bệnh đái tháo đường - Tủ sách TT Dinh dưỡng Tp. Hồ Chí Minh